Zoeken
  • Michel Berendsen

Territoriale agressie bij (ex-)zwerfhonden

Bijgewerkt: 30 jul 2019

Misschien zijn de termen “dominantie” en “territoriale agressie” wel de meest verwarrende termen in hondenland. Ze worden vaak te pas en te onpas gebruikt voor allerlei gedrag. Als een hond bijvoorbeeld tijdens het wandelen uitvalt naar andere honden, gromt als zijn speeltje wordt afgepakt of in huis blaft naar visite wordt al snel gezegd “De hond is dominant” of “Hij bewaakt zijn territorium”. Maar is dat wel zo? Verderop in het artikel ga ik hier op in.


In dit artikel verstaan we onder territoriale agressie het verdedigen van een vast gebied door het inzetten van agressie.


Territoriale agressie bij zwerfhonden

Territoriale agressie komt bij zwerfhonden vaak voor als de groep zwerfhonden erg groot is, in een klein gebied leeft, (te) weinig voedsel heeft en/of als de veiligheid in het geding is. Een schrijnend voorbeeld hiervan vinden we bijvoorbeeld in Bosnië, waar groepen honden in een te klein gebied leven met te weinig voedsel. Suze Steenbergen (lesdag buitenlandse honden, 29 juni 2019) van Stichting Dierenopvang Bosnië weet uit eigen ervaring dat dorpen en steden ’s nachts in een strijdtoneel veranderen. Groepen honden bewaken met veel geblaf en gevechten de grenzen van hun territorium. Honden die binnendringen in een ander territorium worden mogelijk gedood.


Territoriale agressie bij ex-zwerfhonden

Stel je voor: je leeft met een grote groep mensen op een klein eiland. Er is te weinig voedsel en er zijn gevaarlijke wilde dieren. Op een dag komt er een boot met een groep mensen aan die zich ook wil vestigen op het eiland. De kans is groot dat de groep eilandbewoners – inclusief jij – de andere groep proberen tegen te houden, koste wat het kost, want er is al zo weinig eten.


Ook al ben je nu in je veilige leefomgeving met een koelkast vol eten nog zo vredelievend, als je leven in het geding is, zul je waarschijnlijk toch agressie inzetten.


Hetzelfde geldt vermoedelijk en naar mijn sterke overtuiging ook bij ex-zwerfhonden. Er is voor zover ik weet op het moment dat ik dit artikel schrijf nog geen onderzoek gedaan naar territoriale agressie bij ex-zwerfhonden in huiselijke omstandigheden, maar wat we wel weten, is dat ze een goed vermogen hebben om zich aan te passen. Ik zeg niet dat territoriale agressie bij ex-zwerfhonden niet bestaat. Ik denk wel dat het veel te vaak als oorzaak wordt aangewezen voor bepaald gedrag. De voorbeelden aan het begin van het artikel zijn geen vormen van territoriale agressie. Eigenlijk maakt dat niet eens uit. Het gaat wat mij en gedragstherapeuten als Bladder (2015) betreft niet om het etiket “territoriale agressie”, maar waarom de hond de hond bepaald gedrag laat zien. Wat is de achterliggende emotie?


Volgens Bladder (2015) kunnen honden territoriale agressie vertonen omdat ze zelfverzekerd zijn of omdat ze niet willen dat de veiligheid van hun eigen terrein in het geding komt, en dat neigt naar angst.


Zelfverzekerd en angstig agressief

Als we het hele etiket “territoriale agressie” loslaten, is het interessant om te kijken naar agressiviteit vanuit zelfverzekerdheid en agressiviteit vanuit angst. Beide soorten zijn te herkennen aan de lichaamstaal van de hond.


Als je hond zelfverzekerd agressief is, dan staan zijn oren naar voren en zijn staart omhoog. Hij staat met zijn lichaamsgewicht naar voren en hij heeft korte mondhoeken. Is je hond angstig agressief, dan staan zijn oren naar achteren, is zijn staart omlaag of omhoog met een “stijve”, kort uitslaande kwispel, staat hij met zijn lichaamsgewicht naar achteren en heeft hij lange mondhoeken.


Angst is niet altijd even herkenbaar. Neem dit voorbeeld van Red, mijn hond.


Red reageert op een ree die voorbij is gekomen. Hij heeft zijn oren naar voren en lijkt naar de ree toe te willen. Echter, tijdens het blaffen “verraadt” hij zijn werkelijke emotie. Zijn oren gaan naar achter, zijn staart heeft een “stijve”, kort uitslaande kwispel en als hij staat, verplaatst hij zijn lichaamsgewicht naar achter. De daadwerkelijk achterliggende emotie is dus angst. De ogenschijnlijke zelfverzekerde houding neemt hij aan, omdat hij uit het verleden heeft geleerd dat dit dit het meeste oplevert: hetgeen waar hij bang voor is, gaat weg.


Vaak geen territoriaal gedrag

Ik merk in de praktijk dat gedrag dat territoriaal wordt genoemd heel vaak is gerelateerd aan angst en vaak niet eens territoriaal is. Valt je hond uit naar andere honden, dan doet hij dat vaak omdat hij zich bedreigd voelt. Vermijd dan in je dagelijkse wandelingen andere honden en leer hem daarna met een hondentrainer of gedragstherapeut omgaan met deze prikkel. Ook het blaffen naar visite in huis is vaak vanuit angst. De eerste stappen die je kunt ondernemen: je hond weghouden van visite en een eigen veilige plek creëren.

Het grommen naar een speeltje is een ander verhaal. Blijkbaar hecht je hond heel veel waarde aan deze “resource”. Dit heeft niets te maken met territoriale agressie en ook niet met dominantie. Je kunt in eerste instantie beter niet dit speeltje afpakken. Wil je dat je hond leert loslaten, oefen dat dan met andere voorwerpen die de hond minder belangrijk vindt door die voor beloningen in te ruilen voor een voerbeloning met de cue “Los”. Heeft je hond iets gevaarlijks in de bek, ruil het dan in voor de voerbeloning die hij het allerlekkerst vindt.


En wat als het wel territoriaal gedrag is? Mijn ervaring leert dat de meeste honden dit doen omdat ze zich op die plek niet veilig voelen. Vaak is het verstandig om eerst bij de dierenarts (en osteopaat) na te gaan of je hond pijn heeft. Creëer voor je hond een eigen, veilige plek en zorg ervoor dat hij in eerste instantie niet meer met bedreigende mensen, honden (etc.) in aanraking komt. Daarna kun je onder begeleiding van een gedragstherapeut zijn gedrag veranderen. Houd er rekening mee dat dat tijd kost!


Referenties

Bladder, M. (2015). Geraadpleegd op 12 juli 2019, van https://www.moniquebladder.nl/visite/


Mech, L.D. (1966). The wolves of Isle Royale. National Park Service Fauna Ser. No. 7. Washington, D.C.: U.S. Government Printing Office


Dit artikel is geschreven door Michel Berendsen van de Zwerfhondenschool. Overname is zonder toestemming niet toegestaan. Delen van deze link via social media wordt op prijs gesteld.

0 keer bekeken

06 29 50 72 17

  • Facebook Social Icon
  • Twitter

©2019 by Michel Berendsen